Wraz z przedłużającą się wojną i spadkiem społecznego entuzjazmu wobec pomagania uchodźcom rosną potrzeby terapeutyczne dzieci z traumatycznymi doświadczeniami wojny i innymi trudnościami wymagającymi specjalistycznej pomocy. SOS Wioski Dziecięce nie tylko kontynuują pomoc, ale w 2026 roku planują rozwój programów terapeutycznych i uruchomienie w kraju nowych Centrów Specjalistycznych SOS.
Nastroje społeczne się zmieniają, potrzeby dzieci nie maleją
Sytuacja geopolityczna w 2026 roku pozostaje dynamiczna i wiąże się z licznymi wyzwaniami. W przestrzeni publicznej regularnie pojawiają się informacje dotyczące zagrożeń międzynarodowych, konfliktów zbrojnych oraz zjawiska dezinformacji, które wpływają na odbiór rzeczywistości społecznej. W takich warunkach szczególnego znaczenia nabierają działania oparte na solidarności społecznej oraz wsparciu osób najbardziej narażonych na skutki kryzysów, przede wszystkim dzieci. Jednocześnie badania pokazują, że spada społeczne zainteresowanie udzielaniem pomocy uchodźcom, co sprawia, że wsparcie organizacji pozarządowych staje się jeszcze bardziej istotne.
Fakty i mity – dlaczego wzrasta niechęć do osób z Ukrainy?
Najnowszy raport „Polacy o Ukrainie i stosunkach polsko-ukraińskich 2025” pokazuje, że negatywny stosunek do Ukraińców przejawia 35% Polaków. Rosnącą niechęć potwierdza najnowsze badanie CBOS-u, według którego od połowy 2023 roku Polacy coraz mniej chętnie patrzą na przyjmowanie uchodźców z Ukrainy. Z jednej strony wynika to z czasu trwania konfliktu, którego szanse na szybkie i pomyślne zakończenie dalej są niepewne. Z drugiej strony, wokół Ukraińców powstało wiele szkodliwych narracji i mitów.
Jednym z powtarzalnych mitów jest zbyt duża pomoc państwa wobec uchodźców i rzekome życie na koszt podatników – z raportu Delloite wynika, że 80% dochodów gospodarstw domowych uchodźców pochodziło z ich własnych zarobków. Dla porównania, w podobnym okresie wśród Polaków odsetek ten wynosił 68%.
Obraz obecnych napięć w stosunkach polsko-ukraińskich jest bardzo złożony – wpływają na niego również m.in. polaryzacja polskiej sceny politycznej, napięcia kulturowe i historyczne, rosyjska dezinformacja, presja na rynku pracy, problemy mieszkaniowe czy obawy o dostęp do usług medycznych czy edukacyjnych – wymienia Tomasz Wodzyński, dyrektor działu współpracy międzynarodowej w Stowarzyszeniu SOS Wioski Dziecięce w Polsce.
Dzieci z pieczy zastępczej – podwójne ofiary wojny
Niezależnie od zmieniających się nastrojów społecznych, ukraińskie dzieci, które znalazły schronienie w Polsce pozostają szczególnie wrażliwą grupą, która potrzebuje naszej uwagi, troski i stabilnego wsparcia. To często najmłodsi, którzy doświadczyli wojny, przymusowej ucieczki i nagłej utraty poczucia bezpieczeństwa — doświadczeń zbyt trudnych jak na ich wiek.
Od początku pełnoskalowej wojny w 2022 roku SOS Wioski Dziecięce towarzyszą tym dzieciom, oferując im nie tylko pomoc materialną, ale także obecność, zrozumienie i długofalowe wsparcie. Trauma związana z wojną i zmianą miejsca życia może wpływać na ich rozwój przez wiele lat, dlatego tak ważne jest, by nie zostawiać ich samych i konsekwentnie budować wokół nich bezpieczne, wspierające środowisko.
To dzieci, które często jeszcze przed wojną musiały mierzyć się z dramatyczną sytuacją, np. rozdzielenia od swoich biologicznych rodzin. Znamy ich historie, wiemy, jak im pomóc i dostosowujemy tę pomoc do zmieniających się potrzeb – W pierwszym etapie kluczowa była pomoc materialna i stabilizacja. Dzisiaj skupiamy się na działaniach z obszaru zdrowia psychospołecznego i wsparcia psychologicznego oraz różnych działaniach o charakterze terapeutycznym, rozszerzając ich ofertę w ramach powstałych w 2022 i 2023 roku Centrów Specjalistycznych SOS w Laskach i Krakowie oraz innych działań tj. turnusy terapeutyczno-wypoczynkowe dla ukraińskich dzieci, które straciły na froncie ojca czy Programu Medycznego dofinansowującego pomoc lekarską. Do tego potrzeba jednak dużych środków – wyjaśnia Tomasz Wodzyński, dyrektor działu współpracy międzynarodowej w Stowarzyszeniu SOS Wioski Dziecięce w Polsce.
W 2025 roku wsparcie Stowarzyszenia dotarło do 1073 osób. Od początku wojny SOS Wioski Dziecięce pomogły 7708 osobom z Ukrainy, z czego ponad 75% stanowiły dzieci.
Stała systemowa pomoc
Potrzeby dzieci i młodzieży trafiającej do Centrów Specjalistycznych SOS są różne, a ich trudności i deficyty w rozwoju mają różne podłoże – do każdego należy podejść indywidualnie podczas diagnozy i terapii. W Centrach SOS mamy do dyspozycji zespół specjalistów – to doświadczeni psychologowie dziecięcy i diagności, psychoterapeuci, logopedzi, terapeuci integracji sensorycznej, fizjoterapeuci, pedagodzy, którzy potrafią pracować z dziećmi po traumatycznych doświadczeniach wojennych, ze stanami lękowymi i depresyjnymi, z problemami adaptacyjnymi, z zaburzeniami rozwojowymi, z niepełnosprawnością oraz innymi trudnościami, z którymi mierzą się nasi beneficjenci z Ukrainy – wymienia Justyna Kalita, Kierowniczka ds. Rozwoju Centrów Specjalistycznych SOS.
Nasz model działania to dobrze zaplanowana ścieżka wielospecjalistycznej pomocy, która wymaga sporych zasobów, ale skutecznie pomaga w codziennym funkcjonowaniu dzieciom, nastolatkom i ich opiekunom – dodaje.
Centra SOS w Laskach i Krakowie w 2025 r. zapewniły dzieciom i młodzieży wsparcie w zakresie wielospecjalistycznej diagnozy, terapii psychologicznej i logopedycznej, terapii integracji sensorycznej oraz fizjoterapii, psychoterapii, konsultacji z psychiatrą i neurologiem. W II kwartale 2026 r. Stowarzyszenie planuje uruchomić Centrum Specjalistyczne w Warszawie, które zostanie przeniesione z Lasek. Łącznie Stowarzyszenie prowadzi już 5 Centrów Specjalistycznych SOS.
W kraju i za granicą
Na koniec 2025 roku w programach SOS w Biłgoraju, Karlinie, Kraśniku, Siedlcach oraz specjalnie utworzonym przez Stowarzyszenie Domu dla Dzieci z ukraińskiej pieczy zastępczej w Lublinie nadal przebywało 67 dzieci oraz 20 opiekunów. W trakcie całego 2025 roku w wioskach gościło łącznie 101 osób z Ukrainy, w tym blisko 80 dzieci, które otrzymywały od Stowarzyszenia bezpłatne zakwaterowanie, wyżywienie, pełne wsparcie materialne oraz pomoc specjalistyczną.
W 2025 roku SOS Wioski Dziecięce przeprowadziły wspólny projekt z SOS Ukraina w Iwano-Frankiwsku w zachodniej Ukrainie polegający na bezpośredniej wymianie doświadczeń specjalistów pracujących z dziećmi ukraińskimi w Polsce i w Ukrainie.
W wydarzeniu uczestniczyły ekspertki — psycholożki i terapeutki z Centrów Specjalistycznych SOS w Laskach i Krakowie — a także przedstawicielki podobnych ośrodków we Lwowie i Iwano-Frankiwsku. Spotkanie stanowiło istotny etap w rozwijaniu trwałej, transgranicznej współpracy oraz wypracowywaniu wspólnych standardów wsparcia dla dzieci dotkniętych skutkami wojny.
Realizacja wspólnych projektów z SOS Ukraina jest dla Stowarzyszenia strategicznym priorytetem od 2022 roku. Jest to przemyślany, długofalowy kierunek działań, kluczowy dla zapewnienia spójnej, wysokiej jakości pomocy oraz budowania systemowych rozwiązań odpowiadających na potrzeby dzieci i ich opiekunów.
Kontynuacją tej strategii będzie projekt zaplanowany na 2026 rok, realizowany we współpracy z SOS Dania. Inicjatywa zakłada finansowanie kompleksowego programu wzmacniania odporności psychicznej i społecznej dzieci z pieczy zastępczej oraz ich rodzin we Lwowie i regionie lwowskim — obszarach również dotkniętych konsekwencjami trwającego konfliktu zbrojnego, w tym zwłaszcza masową migracją wewnętrzną. Projekt zostanie wdrożony przez SOS Ukraina i będzie odpowiedzią na rosnące potrzeby dzieci, które doświadczyły traumy wojennej, przymusowych migracji oraz rozpadu struktur rodzinnych.
Jak pomóc?
Pomoc dzieciom z doświadczeniem wojny wciąż wymaga finansowego wsparcia – zarówno na codzienne potrzeby, jak i na długofalowe programy terapeutyczne. Każda wpłata pozwala nam zapewnić opiekę, zakwaterowanie, wyżywienie i wsparcie specjalistyczne dla dzieci z Ukrainy.
Darowiznę na dalszą pomoc ukraińskim podopiecznym SOS można przekazać poprze zbiórkę na stronie https://www.siepomaga.pl/sos-dla-dzieci-ukrainy
Nawet jeśli wojna się zakończy, skutki psychiczne dla tych dzieci pozostaną na lata. Dlatego będziemy je wspierać tak długo, jak będzie to potrzebne. Dzieci nigdy nie powinny być ofiarami decyzji dorosłych i konfliktów zbrojnych.
