Ustanowiony ćwierć wieku temu Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją ma upowszechniać wiedzę na temat tej choroby i przekonywać cierpiących na nią do podjęcia leczenia. 23 lutego w portalach społecznościowych z roku na rok pojawia się coraz więcej postów będących świadectwem osobistych zmagań z depresją. Liczba tych wpisów czy nagrań nie wydaje się tak duża, gdy sprawdzimy statystyki – raport NFZ o zdrowiu[1] mówi o 1,285 mln, a inne dane o przynajmniej 4 milionach osób chorujących w Polsce na depresję [2].

Tego dnia pojawia się także wiele apeli, by depresję leczyć, z adresami i telefonami instytucji, do których można się zgłosić w kryzysie psychicznym.  Wygląda na to, że Polacy są coraz bardziej świadomi istnienia zaburzeń psychicznych, rozumieją że zachorować może każdy, nawet osoby publiczne, pozornie mające wszystko, czego do szczęścia potrzeba. Wiedzą też, do jakich specjalistów należy się zgłosić.

Męczy mnie już ta twoja depresja

Chciałoby się zapytać, dlaczego jest tak źle, skoro jest tak dobrze? Może dlatego, nasza świadomość jest pozorna – treści o depresji udostępniamy ze względu na szczególną datę, podobne działania innych w internecie albo bo tak wypada. Nie wynika to z naszych wewnętrznych przekonań. Bardzo trudno jest bowiem wewnętrzne przekonania zmienić, zwłaszcza jeśli samemu się na depresję nigdy nie chorowało. 

Publikujemy więc grafiki o tym, że depresja to choroba, równocześnie irytując się na koleżankę, że znów nie ma siły na spotkanie: „Agata i jej wieczna depresja, naprawdę to już męczące”. Piszemy, że depresję trzeba leczyć, ale drażni nas brat, który co prawda znajduje siłę na chodzenie do biura, ale na nic więcej. Patrzymy, jak leży na kanapie w bałaganie i denerwujemy się, że „depresja depresją, ale przecież mógłby się w końcu ogarnąć. Chociaż trochę”. To wszystko widzą dzieci. Czy przyjdą do nas po pomoc, gdy będą w kryzysie psychicznym?

Maciek, Kasia, Agata i ponad dwa tysiące innych

Według danych Komendy Głównej Policji w roku 2025 odnotowano 1925 prób samobójczych dzieci i młodzieży i 161 samobójstw zakończonych zgonem.

Te liczby mogą wydawać się abstrakcyjne, ale proszę sobie wyobrazić przeciętną trzydziestoosobową klasę liceum. 1925 osób to ponad 64 takie klasy. W każdej trzydziestu uczniów, konkretna Marysia, Ania, Nikola, Krzysiek i Antek. Klasa A, B, C, D… i gdy skończy się alfabet, zaczynamy od początku. 64 klasy dzieci, które nie chcą żyć tak bardzo, że postanawiają zakończyć własne życie. A to tylko odnotowane przypadki. Są jeszcze nieodnotowane. Jest jeszcze grupa dzieci z myślami rezygnacyjnymi, które oznaczają brak chęci życia, pragnienie śmierci, ale nie wiążą się bezpośrednio z podejmowaniem prób samobójczych.

W tym  samym czasie 161 dzieci podjęło próby zakończone zgonem. Wracając do naszej szkolnej analogii – to prawie 5,5 klasy. Ustawcie je na wyobrażonej sali gimnastycznej: klasa A, B, C, D, E i prawie połowa F. Proszę sobie przypomnieć z czasów szkolnych własnych lub potomstwa, ile to będzie dzieci. Wszystkie nie żyją.

Liczba prób samobójczych spadła o 6 procent w stosunku do roku 2024, z czego można wnioskować, że wprowadzono efektywne działania profilaktyczne lub powiększyła się liczba prób odebrania sobie życia, które nie zostały zgłoszone i oficjalnie odnotowane. O ponad jedną czwartą wzrosła liczba prób samobójczych dzieci i młodzieży zakończonych zgonem. To może być sygnał, że dzieci w bardzo złym stanie, w poważnym kryzysie psychicznym, nie otrzymują adekwatnej pomocy na czas.

Co z tą dziecięcą opieką psychiatryczną?

Od lat słyszymy, że psychiatria dziecięca w Polsce jest w zapaści. Poruszające wystąpienia Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Pacjenta, które miały miejsce w 2018 roku, skłoniły Ministerstwo Zdrowia do powołania Parlamentarnego Zespołu do spraw Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży, który miał pracować nad poprawą sytuacji. Plan Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, który obowiązywał do 2022 roku,  zakładał wzrost dostępności do opieki ambulatoryjnej i dziennej – w szczególności dla dzieci i młodzieży. W nowym modelu ochrony zdrowia psychicznego miały funkcjonować placówki na trzech poziomach referencyjności, w tym Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci wymagających leczenia farmakologicznego (poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne). Jak to realnie wygląda?

W Informacji o wynikach kontroli NIK z 2024[3] roku czytamy: „Wdrażane przez Ministra Zdrowia, od ponad czterech lat, nowe rozwiązania w systemie opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży w dalszym ciągu nie zapewniły właściwej opieki.” – i dalej – „nie zapewniono dzieciom i młodzieży równego dostępu do niezbędnych świadczeń opieki psychiatrycznej w poszczególnych rejonach kraju[4]”.

Reforma skupiła się dotąd głównie na poprawie dostępu do świadczeń udzielanych przez psychologów, psychoterapeutów i terapeutów zajęciowych. Pomimo zwiększenia dostępności do tych specjalistów, nie spadła liczba hospitalizacji, a dzieci często umieszczano na oddziałach dla dorosłych pacjentów.

Nagłaśniać, protestować, wspierać

Co możemy z tym zrobić? Nagłaśniać sytuację, zabierać głos w debacie publicznej, wspierać inicjatywy na rzecz poprawy systemu opieki psychiatrycznej i domagać się realnych zmian – jak miało to miejsce w październiku 2025 roku w czasie Nadzwyczajnego Kongresu Zdrowia Psychicznego, w którym jako Stowarzyszenie „SOS Wioski Dziecięce w Polsce” braliśmy udział. Wraz z innymi organizacjami domagaliśmy się wówczas kontynuowania reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego, z której ministerstwo chciało się wycofać.

Można też wesprzeć nasze Stowarzyszenie. Dzieci, które trafiają pod opiekę SOS Wiosek Dziecięcych, na początkowym etapie życia doświadczyły zbyt wiele. One nie mogą czekać na pomoc. Nasi podopieczni muszą być (i są) wspierani przez psychologów, terapeutów, psychiatrów,  Rodziców SOS i ludzi takich jak czytelnicy tego tekstu.

Dręczenie i obrażanie mogą zabić

Raport z badań Fundacji Dbam o Mój Zasięg wskazuje[5] , że około 21 procent osób badanych ze szkół średnich i 15 procent osób ze szkół podstawowych mierzy się z myślami samobójczymi lub doświadczeniem przebytej próby samobójczej.

17 procent badanych uczniów dokonywało w ciągu ostatniego roku samookaleczeń. Co trzeci uczeń twierdził, że w ciągu ostatniego roku był dręczony przez innych. 39 procent uczniów klas siódmych, mających za sobą próbę samobójczą, było regularnie obrażanych przez osoby znane ze szkoły. W przypadku szkół średnich było to 53 procent.

Przemoc rówieśnicza, dręczenie i wykluczanie wpływają negatywnie na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Wiemy z doświadczenia, jak ważna jest profilaktyka i wczesna interwencja. Stowarzyszenie „SOS Wioski Dziecięce w Polsce” od lat edukuje dzieci ze szkół podstawowych, prowadząc bezpłatne warsztaty o tolerancji, empatii i przeciwdziałaniu cyberprzemocy.

Przedstawicielki Stowarzyszenia w lutym 2026 uczestniczyły w posiedzeniu sejmowej Komisji Dzieci i Młodzieży, na którym poruszano temat przemocy rówieśniczej. Znalazły się tam, by przedstawić zagadnienie z perspektywy osób pracujących bezpośrednio z dziećmi i rodzinami. Przemoc rówieśnicza to kolejny nasilający się problem społeczny, mający bezpośredni związek ze zdrowiem psychicznym dzieci, wymagający przemyślanych rozwiązań profilaktycznych i stworzenia systemu wsparcia dla ofiar.

Dane szokują, ale ciebie to nie dotyczy?

Dane dotyczące zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży są alarmujące. Czy nasze reakcje na te informacje nie są jednak nieco powierzchowne? Dopóki zagadnienie nie dotyczy nas osobiście – bo nie mamy dzieci albo nasze dzieci pozornie nie mają takich problemów –  kiwamy głowami ze smutkiem nad stanem rzeczy i zajmujemy się innymi sprawami. To zupełnie naturalny mechanizm, w końcu nie możemy przejmować się wszystkim, ale problemy i kryzysy psychiczne to zagadnienie, które może stać się nam bliskie szybciej niż się wydaje.

Kiedy w 2024 roku analizowałam stan psychiczny polskich nastolatków w latach 2010-2023 na podstawie dostępnych badań i raportów[6], zaskoczyło mnie, że to nie zdarzenia nagłe i nadzwyczajne miały długofalowo największy negatywny wpływ na zdrowie psychiczne polskich nastolatków. Świat, który stworzyli dorośli – pogoń za sukcesami, rywalizacja, szybko zmieniające się realia, codzienna niepewność, a także przemoc rówieśnicza, stres związany z korzystaniem z internetu i brak zaufania do dorosłych najbardziej obciążały młodzież.

„Mimo długiego okresu epidemii i wybuchu wojny na Ukrainie obawy uczniów dotyczące zdrowia, zagrożenia wojną, przybycia uchodźców i problemów ekonomicznych pozostają na bardzo niskim poziomie. Dominujące obawy dotyczą problemów ze szkołą, egzaminów i ogólnej niepewności co do przyszłości. Także podstawowe uciążliwości w życiu uczniów są związane z nauką i przeciążeniem materiałem szkolnym, a stres z nimi związany jest czynnikiem najsilniej korelującym ze słabą kondycją psychiczną[7]”. Kiedy weźmiemy pod uwagę wnioski zawarte w raporcie Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej, przekonanie że nas i naszych dzieci ten problem nie będzie dotyczył może się nieco zachwiać.

Zobaczyć problemy dzieci

Co możemy zrobić? Bądźmy uważni i słuchajmy swoich dzieci (ponad połowa nastolatków w trudnych chwilach szuka wsparcia u rodziców[8]). Nie zakładajmy, że dziecko przesadza lub próbuje coś na nas wymusić, wspominając o myślach samobójczych. Piszę o tym, bo jako matka, która była zmuszona do zapoznania się z działaniem polskiego systemu dziecięcej opieki psychiatrycznej, na korytarzach słyszałam podobne teksty o udawaniu i graniu na emocjach.

Jako rodzic i osoba pracująca w stowarzyszeniu opiekującym się dziećmi, z których wiele boryka się z traumami, lękami, zaburzeniami i problemami ze zdrowiem psychicznym, bardzo liczę na to, że polski system ochrony zdrowia zacznie być właściwie finansowany i zarządzany, co przełoży się na zapewnienie właściwej opieki (także psychiatrycznej) wszystkim dzieciom.

Nim się tego doczekamy, działajmy z tym, co mamy, w warunkach, które są. Wiem, że bycie rodzicem dorastającego dziecka jest trudne nawet bez dodatkowych wyzwań, a polscy rodzice według badań[9] są ogromnie wypaleni. Nie mam jednak dobrych wiadomości – nawet pomimo wypalenia i zmęczenia musimy problemy naszych dzieci i nastolatków udźwignąć. Szukajmy pomocy dla dzieci i siebie, szkolmy się, podnośmy kompetencje rodzicielskie, budujmy w dzieciach poczucie sprawczości i zdrowe poczucie własnej wartości, twórzmy sieci wsparcia.

Pamiętajmy także o dzieciach, które potrzebują pomocy, jak podopieczni Stowarzyszenia „SOS Wioski Dziecięce w Polsce”.

W przypadku kryzysu psychicznego, myśli samobójczych lub silnego stresu, natychmiastową, bezpłatną i całodobową pomoc uzyskasz dzwoniąc na: 800 70 22 22 (Centrum Wsparcia dla Dorosłych), 116 123 (Kryzysowy Telefon Zaufania), lub 116 111 (dla dzieci i młodzieży). W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia zadzwoń pod numer alarmowy 112.

[1] https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/raporty/nfz-o-zdrowiu-depresja (dostęp: 4.03.2026)

[2] Zdrowie psychiczne Polaków. Depresja jest wśród nas…, 2023, Uce Research

[3] Opieka psychiatryczna nad dziećmi i młodzieżą. Informacja o wynikach kontroli, Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa 2024 r.

[4] Tamże, s. 9.

[5] Dębski M., Pyżalski J. Borchet J., & Witkowska H. Dobre i złe wiadomości – życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków. Raport z badań. Fundacja Dbam o Mój Zasięg. Gdańsk 2025.

[6] Skupiłam się przede wszystkim na analizie Narodowych Programów Zdrowia, Narodowych Programów Ochrony Zdrowia Psychicznego, statystyk Komendy Głównej Policji, danych Narodowego Funduszu Zdrowia, badań przeprowadzonych na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka, a także na informacjach zawartych w raportach takich jak: raport przygotowany przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska (2019), raport Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę (2022), raport Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej (2023), raport przygotowany na zlecenie fundacji Unaweza (2023), raport regulacyjny przygotowany we współpracy z UNICEF Polska (2024).

[7] S. Grzelak, D. Żyro, Jak wspierać młodzież w niestabilnym świecie? Wyzwania i rekomendacje dla wychowania, profilaktyki i ochrony zdrowia psychicznego po trudnych latach 2020-2022, Instytut Profilaktyki Zintegrowanej, Warszawa 2023 r.

[8] M. Dębski, J. Flis, MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym. Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi w Polsce, Fundacja UNAWEZA, Warszawa 2023, s. 22.

[9] Według badań prowadzonych w latach 2018-2020 na rodzicach z 42 krajów, średni poziom wypalenia rodzicielskiego był w Polsce najwyższy(!). Zobacz: Roskam, I., Aguiar, J., Akgun, E. et al. Parental Burnout Around the Globe: a 42-Country Study. Affec Sci 2, 58–79 (2021). https://doi.org/10.1007/s42761-020-00028-4

Elżbieta Zdanowska

Absolwentka Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji w IPSiR  Uniwersytetu Warszawskiego, w trakcie studiów psychologicznych (Psychologia kliniczna i zdrowia), pracująca w Stowarzyszeniu „SOS Wioski Dziecięce w Polsce” od 2023 r.

Mija rok od wybuchu wojny w Ukrainie. 24 lutego wczesnym rankiem doszło do pierwszych bombardowań – od tej pory, według oficjalnych informacji Prokuratury Generalnej Ukrainy, zginęło 461 dzieci, 924 zostało rannych, a 347 uznano za zaginione*. Już 28 lutego, do SOS Wiosek Dziecięcych w Polsce trafiły pierwsze dzieci z rodzin zastępczych i domu dziecka. Obecnie w polskich wioskach mieszka 166 osób z Ukrainy, w tym 124 dzieci. Dodatkowo Stowarzyszenie wspiera 1445 osób z ukraińskich rodzin zastępczych i tymczasowych, a także tworzy sieć Centrów Specjalistycznych SOS dla ukraińskich i polskich dzieci.

To miał być zwyczajny dzień pracy, w biurze umówione spotkania, w SOS Wioskach Dziecięcych codzienna, pełna wyzwań praca z potrzebującymi dziećmi. Ranek 24.02.22 zmienił wszystko. Tego dnia wszyscy pracownicy SOS w Polsce wiedzieli, że za wszelką cenę trzeba sprowadzić z ogarniętej wojną Ukrainy do Polski jak najwięcej dzieci z ukraińskiej pieczy zastępczej. Dzieci, które w swoim krótkim życiu, jeszcze przed wojną, przeżyły i widziały zbyt wiele. W porozumieniu z siostrzaną organizacją SOS Ukraina, udało się to bardzo szybko. Wojna wybuchła w czwartek, a już w poniedziałek, na granicy pracownicy Stowarzyszenia odbierali pierwsze grupy dzieci.

Spotkanie na granicy

– Najtrudniej było się odnaleźć – wspominają osoby biorące udział w ewakuacji pierwszej grupy dzieci i Rodzin SOS z Ukrainy. – Na przejściach granicznych w Medyce i Korczowej każdy każdego gdzieś szukał. To było ogromne przeżycie – relacjonowała Anna Łukasik z SOS Wioski Dziecięcej w Biłgoraju, gdzie tuż po wybuchu wojny trafiło 40 dzieci, 5 rodziców zastępczych i 2 specjalistów SOS.

– Byli tak potwornie zmęczeni i przemarznięci, że na nic nie mieli siły – nawet na jedzenie czy picie. Chcieli jedynie położyć się spać – wspomina Anna Łukasik. Obecnie w SOS Wiosce Dziecięcej w Biłgoraju mieszka 26 osób, w tym 21 dzieci.

Ewakuowani z Ukrainy trafili także do innych lokalizacji – Kraśnika, Siedlec czy Karlina.

– To był bardzo późny wieczór. Widok był straszny. Wychodziły dzieci z malutkimi plecaczkami, które nie miały dosłownie nic przy sobie. Przestraszone, zmęczone ogromnie, bo podróż była trudna i wyczerpująca. Zagubione, milczące, niektóre płakały, ale właściwie bez dźwięku – to było najstraszniejsze. Te doświadczenia zostaną ze mną na pewno do końca życia – wspomina Natalia Falęcka, koordynatorka ukraińskich rodzin w SOS Wiosce Dziecięcej w Karlinie. Obecnie mieszkają tam 53 osoby, które zostały zmuszone do opuszczenia Ukrainy przez wojnę – 40 dzieci i 13 osób dorosłych.

– Najmłodsze dziecko, które do nas przyjechało miało pięć lat – dodaje Eliza Potomska, dyrektorka Programu SOS Wiosek Dziecięcych Karlino.

W najtrudniejszej sytuacji były dzieci z kijowskiego domu dziecka, które ewakuowane z bombardowanego miasta jechały do Polski 30 godzin zatłoczonym, zaciemnionym pociągiem, który próbował unikać ostrzałów. Najmłodsze dzieci jechały na półkach na bagaże, gdy pociąg hamował spadały na podłogę, nie miały już nawet siły płakać.

Pokonać traumę

Zdecydowana większość dzieci w pieczy zastępczej doświadczyła trudnych, traumatycznych doświadczeń, których źródłem byli ich najbliżsi. – Wybuch wojny sprawił, że na tę traumę relacyjną nakłada się trauma wojenna – podkreśla Beata Kulig, doradca ds. rzecznictwa w Stowarzyszeniu SOS Wioski Dziecięce w Polsce oraz ekspertka w zakresie traumy dziecięcej.

– Najłatwiej zauważyć u dzieci takie objawy jak bezsenność, koszmary senne, napady paniki i lęku czy stan niepokoju – dodaje ekspertka. Jak podkreśla, dzieci, które mają za sobą trudne doświadczenia, mogą mieć problemy z nawiązaniem relacji – bywają agresywne, płaczliwe lub zamknięte w sobie. To może przekładać się na problemy w szkole.

Konieczna jest wtedy pomoc lekarzy specjalistów. By ułatwić do nich dostęp, Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce rozpoczęło tworzenie sieci Centrów Specjalistycznych SOS, które będą wspierać dzieci pozostające w Polsce w obszarze wsparcia psychologicznego, psychoterapeutycznego czy rehabilitacyjnego. Centra właśnie rozpoczynają działalność w Siedlcach i w Laskach pod Warszawą. W planach jest także otwarcie placówek m.in. w Koszalinie, Biłgoraju czy Krakowie. Usługi specjalistów będą dostępne także dla polskich dzieci.

Przełamać barierę

Ewakuowane dzieci i rodziny, które znalazły bezpieczne schronienie w Wioskach SOS, otrzymują od Stowarzyszenia niezbędne wsparcie, m.in. językowe – zarówno przy organizacji niezbędnych formalności w urzędach, np. rejestracji jako uchodźców, nadawaniu numeru PESEL czy w zapisywaniu do placówek edukacyjnych. Pracownicy Stowarzyszenia są w kontakcie z wychowawcami czy pedagogami, by na bieżąco omawiać zachowanie dzieci i postępy w nauce.

– Wystarczyły im trzy dni, żeby się zintegrować z polskimi dziećmi. Moje dziewczynki grają na flecie w orkiestrze dętej, mają już za sobą pierwsze występy. Lubią też prace plastyczne, jazdę na rowerze – mówi Inna, mama zastępcza 5 dzieci, która do Karlina przyjechała także z dwójką biologicznych dzieci. – Dzieci lubią chodzić do szkoły. Mamy swoje rytuały. Zawsze, gdy je odprowadzam przytulamy się, dajemy sobie buziaki i życzę im dobrego dnia – dodaje Inna.

Wsparciem dla dzieci w odnalezieniu się w nowej rzeczywistości są także ich zwierzęta, które przyjechały do Polski z Ukrainy. – Tuż po przyjeździe rodzin była taka sytuacja, że chłopiec wyszedł z busa. Chciałam mu pomóc nieść taką większą reklamówkę, ale nie pozwalał mi na to, zabierał tę reklamówkę. Okazało się, że całą drogę w tej reklamówce był jego pies. Teraz właściwie już w Wiosce SOS w każdym domku jest pies, kot czy królik. Te dzieci rzeczywiście uciekały ze swoimi zwierzątkami, chowały je gdzie tylko można. Bardzo to było wzruszające – dodaje Natalia Falęcka.

SOS dla Ukrainy

Jak pomóc?

Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce prowadzi internetową zbiórkę pieniędzy, której celem jest zebranie środków na pomoc dla opuszczonych dzieci i rodzin zastępczych w Ukrainie. Działania Stowarzyszenia na rzecz porzuconych i osieroconych dzieci można wesprzeć także poprzez przekazywanie 1,5% podatku. Aktualne informacje dotyczące działań Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce w Polsce znajdują się na stronie wioskisos.org.

*źródło: https://childrenofwar.gov.ua/en/(dane na dzień 20.02.2023).

Ponad dwieście dzieci i rodziców w Programach Umacniania Rodziny „SOS Rodzinie” w Kraśniku, Biłgoraju, Lublinie i Ustroniu skorzystało już z pomocy dzięki darowiźnie Heimstaden.

Głównym celem Programu „SOS Rodzinie” jest kompleksowe wsparcie rodzin przeżywających kryzys. Interdyscyplinarne zespoły specjalistów SOS (pedagodzy, psychologowie, pracownicy socjalni, asystenci rodzin) pracują więc systemowo ze wszystkimi członkami rodziny, aby poprawić ich sytuację i stabilność. Wzmacniają wychowawcze i społeczne kompetencje rodziców i opiekunów. Pomagają im w kwestiach zdrowotnych, prawnych i socjalnych, mobilizują do powrotu na rynek pracy. Jednocześnie dzieci otrzymują wsparcie edukacyjne w świetlicach SOS i pomoc zdrowotną. Rozwijają swoje zainteresowania i wyjeżdżają na wycieczki, w efekcie czego lepiej radzą sobie w domu, w szkole i wśród rówieśników. Długoterminowo pomoc „SOS Rodzinie” wpływa na poprawę warunków do rozwoju dzieci i pozwala zażegnać ryzyko pozbawienia rodziców opieki.

Informacja prasowa

Warszawa, 6 października 2022 r.

Wystartowała nowa kampania Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce – Najpiękniejsze wnętrza 2022. Po ogłoszeniu w całej Polsce premiery katalogu wnętrzarskiego, nadchodzi moment ujawnienia jego prawdziwego znaczenia: najpiękniejsze wnętrza, to takie, które przyjęły osoby znajdujące się w potrzebie. Akcja jest ukłonem dla tych, którzy już pomogli, lecz także przypomina, że każde dziecko zasługuje na pomoc, niezależnie od tego kim jest i skąd pochodzi.

Przez ostatni tydzień znane polskie gwiazdy, dziennikarze i influencerzy, tacy jak Ania Dereszowska, Natalia Kukulska, Katarzyna Zielińska, Maria Dębska, Paulina Chylewska, Anna Kalczyńska, Ula Radwańska, Michał Piróg, Joanna Banaszewska, Justyna Suchecka, Karolina Sobańska i wiele innych, zapowiadali premierę nowego katalogu pięknych wnętrz. Jego wygląd zwiastował przegląd nowoczesnych przestrzeni, zaprojektowanych według aktualnych trendów. Dziś okazuje się jednak, że najpiękniejsze wnętrza to takie, w których młodzi ludzie i dzieci odnalazły bezpieczny dom. To wnętrza, w których możesz czuć się sobą, bez względu na to, gdzie mieszkasz, w co wierzysz lub kogo kochasz. Wnętrza te można zobaczyć na stronie www.najpiekniejszewnetrza2022.pl

Każdy pokój przedstawia historię innego dziecka lub młodej osoby, która znalazła się w trudnej sytuacji. To między innymi historie rodzin, które przymusowo musiały zostawić dotychczasowe życie w poszukiwaniu bezpieczeństwa i lepszego jutra, ale nie tylko.

Rodzina z Afganistanu, wraz z niespełna 6-miesięczną Aleen, została zmuszona do ewakuacji ze swojego kraju po zajęciu go przez Talibów. Babcia: Mchaela, Justice, Godelive i Ivonny przez prawie 10 lat starała się o sprowadzenie córki i wnucząt do Polski. W ich ojczyźnie – Kongo, ucieczka przed przemocą seksualną, niewolnictwem, rekrutacją do grup zbrojnych jest codziennością blisko 3 milionów dzieci. Sasza i Masza to dwójka niespokrewnionego rodzeństwa z ukraińskiej rodziny zastępczej. Wojna zmusiła ich do ewakuacji. Dziś, choć tęsknią za domem, czują się bezpiecznie w mieszkaniu w Lublinie. Krzysztof w wieku czterech lat musiał opuścić rodzinę biologiczną i trafił do Mamy SOS i Wiosek Dziecięcych w Siedlcach. Ostatni z bohaterów, Kacper, jako osoba nieheteronormatywna z dumą opowiada o poczuciu bezpieczeństwa, jakie od zawsze zapewniała mu jego mama.

Osoby, których historie przedstawia kampania, choć przeszły w życiu naprawdę dużo, teraz są bezpieczne. Niestety, nie każda taka sytuacja kończy się szczęśliwie W Polsce są tysiące dzieci podobnych do Saszy, Maszy, Aleen czy Justice, które mogą takiego wsparcia nie uzyskać. Przez swoją narodowość, wygląd, sytuację rodzinną lub ekonomiczną ich bezpieczeństwo jest zagrożone. Należy pamiętać, że pomoc zaczyna się od zauważenia – ważne jest, żeby oprócz samej akceptacji widzieć tych, którzy mają trudniej i wyciągnąć do nich rękę – mówi Anna Choszcz-Sendrowska, ze Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce

Wielkie serce Polek i Polaków

Powyższe historie pokazują ogrom wsparcia udzielony osobom w potrzebie. W Polsce jest to szczególnie widoczne w kontekście pomocy Ukrainie. Koszmar wojny naszych sąsiadów otworzył nam serca, czego dowodem są tysiące historii indywidualnej pomocy. W kwietniu 2022 roku, aż 63% badanych Polek i Polaków zadeklarowało, że dobrowolnie i nieodpłatnie pomagają oni (bądź ktoś z ich gospodarstwa domowego) ofiarom wojny^[1]. Także Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce od początku wojny w Ukrainie doświadcza niespotykanego wsparcia, zarówno finansowego, jak i osobistego setek ludzi. To dzięki zbiorowej mobilizacji ponad podziałami, Stowarzyszenie zorganizowało relokację i wsparcie dla 250 osób z pieczy zastępczej. Dodatkowo prowadzi dystrybucję bonów zakupowych Sodexo wśród ukraińskich rodzin zastępczych, tymczasowych i rodzin z dziećmi z niepełnosprawnościami. Do tej pory program objął 1445 osób. Obecnie w SOS Wioskach Dziecięcych znajdują się pod stałą opieką 134 osoby z Ukrainy, w tym 101 dzieci z pieczy zastępczej. Dzięki pomocy wielu Polaków pod koniec roku organizacja otworzy Dom dla dzieci w Lublinie.

Ta trudna sytuacja dowodzi, że jako społeczeństwo jesteśmy w stanie udzielić pomocy tym, którzy jej potrzebują. Jest to ważne szczególnie teraz, gdy do polskich szkół uczęszcza około 160 tysięcy nowych uczniów z Ukrainy^[2]. 

Jestem z SOS – komunikacja w różnorodności przeciwko dyskryminacji

Niestety, choć każde wnętrze jest piękne, wciąż nie każdy w Polsce może je otworzyć. Raporty ze szkół jeszcze sprzed wojny w Ukrainie donoszą, że mimo regularnego uświadamiania społeczeństwa na temat dyskryminacji, ta wciąż jest obecna. Badania przeprowadzone wśród młodzieży w wieku 11–17 lat pokazują, że prawie trzy na cztery osoby doświadczyły w swoim życiu przynajmniej jednej z siedmiu badanych kategorii krzywdzenia, zarówno ze strony rówieśnika (57%), jak i osoby dorosłej (41%).^[3]

Aby wpłynąć na te dane, potrzebna jest właściwa edukacja, zwłaszcza tych najmłodszych. Nikt się nie rodzi z uprzedzeniami. Dzieci od najwcześniejszego etapu życia są bardzo elastycznie emocjonalnie i podatne na wzorce dookoła. Odpowiednie przygotowanie ich z zakresu empatii, komunikacji oraz współistnienia z innymi kulturami powinno być obowiązkowym punktem podstawy programowej. – zauważa Zeinab Hashmat ze Stowarzyszenia SOS Wiski Dziecięce w Polsce.

SOS Wioski Dziecięce uzupełniają tę lukę, prowadząc działania uświadamiające i edukujące na temat zagrożeń wynikających z dyskryminacji. Projekt #JestemzSOS prowadzony jest przez edukatorów Stowarzyszenia w formie warsztatów dla uczniów klas 4-8 szkół podstawowych.

Komunikacja w różnorodności to warsztat, podczas którego pokazujemy dzieciom jak ciekawe i wartościowe może być to, co nas, jako ludzi, różnicuje, a także jak ważne jest, byśmy umieli z tej różnorodności czerpać. Gdy dzieci są szczęśliwe i otwarte na to, aby odkrywać świat, poznawać siebie i innych z akceptacją, właśnie wtedy powstają najpiękniejsze wnętrza – pomóżmy dzieciom je tworzyć! – opowiada Katarzyna Kopczyńska-Kwiatek, koordynatorka projektu #JestemzSOS.

Podczas zajęć wykwalifikowani edukatorzy Stowarzyszenia rozmawiają z uczniami o ich codziennych problemach. To tematy, które nie zawsze są łatwe, ale zawsze ważne i potrzebne. Z dziećmi poruszane są zagadnienia, takie jak przemoc rówieśnicza, samoakceptacja, tolerancja czy komunikacja w różnorodności.

Zajęcia są organizowane od 6 lat i przez ten czas dotarły do ponad 51 tysięcy polskich uczniów i uczennic w całej Polsce.

W warsztatach może wziąć udział każda klasa 4-8. Szkołę do projektu może zgłosić rodzic, opiekun, dyrektor szkoły bądź nauczyciel. Więcej informacji na temat kampanii oraz programu na stronie www.najpiekniejszewnetrza2022.pl.

Za koncepcję oraz realizację kampanii Najpiękniejsze Wnętrza 2022 odpowiada agencja reklamowa VMLY&R, która wspiera SOS Wioski Dziecięce od ponad 6 lat. Zdjęcia wykorzystane w komunikacji wykonał Karol Grygoruk – fotograf i antropolog wizualności skupiający się na tematyce fotografii zaangażowanej społecznie i od wielu lat współpracujący z organizacjami pozarządowymi. Sesję zdjęciową skoordynował dom produkcyjny Shootme Visual Artists. Kampania pojawi się w prasie, Internecie, a także na telebimach reklamowych w całej Polsce. Partner akcji – firma Screen Network – udostępniła swoje ekrany LED przy najczęściej uczęszczanych drogach, dworcach kolejowych i galeriach handlowych. Partnerem Edukacyjnym została Firma Librus – producent i dostawca najpopularniejszego dziennika elektronicznego LIBRUS Synergia i Wydawca Portali: Librus Szkoła oraz Librus Rodzina.

***

Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce od ponad 38 lat pomaga dzieciom pozbawionym opieki rodziców oraz tym z rodzin w trudnej sytuacji życiowej. W 2021 roku Stowarzyszenie pomogło 1815 potrzebującym dzieciom. Jest częścią międzynarodowej organizacji SOS Children’s Villages, obecnej w 137 krajach świata.

Stowarzyszenie prowadzi 4 SOS Wioski Dziecięce, gdzie opuszczone i osierocone dzieci znajdują troskliwy dom i opiekę. Równolegle do opieki zastępczej, rozwijane są również działania profilaktyczne, w ramach Programu „SOS Rodzinie”, którego celem jest ochrona dzieci przed utratą opieki i zapewnienie rodzinom kompleksowego wsparcia, w tym pomocy psychologicznej i terapeutycznej. Stowarzyszenie pomaga również dzieciom w Zimbabwe i Kamerunie oraz dzieciom z ukraińskiej pieczy zastępczej.

[1] Centrum Badania Opinii Społecznej, Polacy w obliczu wojny na Ukrainie, Warszawa, czerwiec 2022, s. 4.
[2] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-edukacja-ukraina-dzieci-rekomendacje-mein-odpowiedz
[3] Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Ogólnopolska diagnoza skali i uwarunkowań krzywdzenia dzieci, Warszawa 2018, s. 17.

W tym samym czasie kilkoro naszych podopiecznych otrzymało długo oczekiwane decyzje o przyznaniu im samodzielnych mieszkań socjalnych. Większość z tych lokali wymaga remontu i doposażenia, umeblowania. Młodych dorosłych czeka dużo pracy, ale też mnóstwo satysfakcji z urządzania swojego pierwszego własnego lokum.

Wakacyjny wypoczynek, wsparcie poprzez stypendium na studiach czy remont wymarzonego mieszkania są możliwe dzięki naszej współpracy z Fundacją Drzewo i Jutro – to nieocenione wsparcie na etapie usamodzielniania się naszych podopiecznych!

Szkoła jest dla dzieci miejscem bardzo ważnym – to tam spotykają się z przyjaciółmi, poznają nowych kolegów, ale przede wszystkim, to tam ucząc się poznają świat. Nauka jest kluczem do naszego osobistego sukcesu, oraz dobrobytu społeczeństwa i przetrwania planety, dlatego uczenie się jest jednym z najważniejszych zadań naszych podopiecznych. We wrześniu, po czasie beztroskiej zabawy, rozpoczną oni nowy rok nauki.

Żeby uprzyjemnić im czas wytężonej pracy, razem z Empikiem chcemy zadbać o ich przybory szkolne.  W ramach akcji „Zakupy od serca”  klienci ponad 70 salonów Empiku w całej Polsce będą mogli dołączyć do zbiórki artykułów szkolnych dla naszych podopiecznych. 500 dzieci otrzyma plecaki i wyprawki szkolne. Dziękujemy! ?

44 wybitnych polskich artystów przekazało swoje dzieła na licytację, z której całość przychodu została przekazana na pomoc dzieciom i rodzinom przybyłym z Ukrainy.

W maju 2022 r. w hotelu Hotel Raffles Europejski Warsaw  odbyła się aukcja prac wybitnych polskich artystów współczesnych. Swoje dzieła przekazali m.in. Tomasz Ciecierski, Jarosław Fliciński, Zuza Golińska, Maurycy Gomulicki Włodzimierz Pawlak, Joanna Rajkowska, Paweł Susid, Leon Tarasewicz i Włodzimierz Zakrzewski.

W ramach aukcji oraz uroczystej kolacji zorganizowanej w Hotelu Raffles Europejski Warsaw wspólnie z Europejski Property oraz domem aukcyjnym DESA Unicum, została zebrana łączna kwota 679 722 zł, która przeznaczona została dla Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce na wsparcie dzieci i rodzin z Ukrainy.

Jako SOS Wioski Dziecięce w Polsce od początku wojny wspieraliśmy potrzebujących w sposób doraźny, równocześnie przygotowując się do pomocy długofalowej.

Obecnie w SOS Wioskach Dziecięcych mieszkają 164 osoby z Ukrainy, wśród których 123 to dzieci. Gościmy zarówno ukraińskie rodziny zastępcze jak i dzieci z Domu Dziecka pod Kijowem. Pomogliśmy także ponad 250 osobom w relokacji – znajdując dla nich bezpieczne schronienie oraz pomagając w zorganizowaniu życia w Polsce (pomoc prawna, pomoc w opiece nad dziećmi, pomoc medyczna). Od lipca realizujemy także program kuponów podarunkowych Sodexo, który przeznaczony jest dla ukraińskich rodzin zastępczych. Do tej pory wsparcie otrzymało 405 rodzin. Wiemy jednak, że pomoc doraźna to za mało, dlatego planujemy działania pomocowe długofalowo. Niedługo otwarty zostanie pierwszy Dom dla Dzieci z ukraińskiej pieczy instytucjonalnej w Lublinie, a w kolejnych miesiącach Centrum Specjalistyczne SOS. Potrzeby wsparcia specjalistycznego są ogromne, a dostęp do wsparcia bardzo trudny.  Po 2 latach pandemii, kryzysie wojennym mnóstwo dzieci będzie potrzebowało specjalistycznej pomocy. W Centrach SOS będziemy świadczyć specjalistyczną pomoc m.in. praca z doświadczającymi stresu pourazowego (PTSD), praca z dzieckiem po traumie, praca z ciałem a także turnusy rehabilitacyjne. Równocześnie widzimy potrzebę podnoszenia kompetencji i umiejętności kadry, dlatego planujemy także prowadzenie specjalistycznych szkoleń dla kadry wspierającej pieczę zastępczą.

Zebrane środki pozwolą nam na zapewnienie potrzebującym dzieciom i rodzinom pomocy medycznej, wsparcia psychologicznego i prawnego, organizację zajęć dodatkowych oraz wycieczek. Serdecznie dziękujemy wszystkim darczyńcom i zaangażowanym w tą niezwykłą licytację.

*** Hotel Raffles Europejski Warsaw słynie ze swojej kolekcji sztuki, na którą składa się niemal 500 prac autorstwa 120 wybitnych polskich artystów współczesnych. Współpraca z twórcami, jaka miała miejsce przy powstawaniu Europejski Art Collection, nie była jednorazowa. W partnerstwie z DESA Unicum, największym domem aukcyjnym w Europie Środkowo-Wschodniej oraz przy wsparciu Andy Rottenberg, wybitnej polskiej historyczki, krytyczki i kuratorki sztuki powstał ekscytujący zbiór 48 prac, które wylicytowano w trakcie finału aukcji w piątek, 6 maja 2022 r. w Sali Balowej hotelu Raffles.

W 2021 roku codziennie czworo dzieci próbowało popełnić samobójstwo. Dostęp do bezpłatnych wizyt u specjalistów zdrowia psychicznego jest w Polsce mocno ograniczony, a prywatne wizyty są poza możliwościami finansowymi wielu rodziców. Według najnowszych badań GUS w Polsce w każdej klasie szkolnej przynajmniej jedno dziecko żyje w biedzie^[1]. Najgorsza sytuacja jest na wsiach, gdzie stopa ubóstwa skrajnego jest czterokrotnie większa niż w miastach. Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce rozpoczyna drugą odsłonę akcji „Pomóż nam chronić dzieci”, której głównym celem jest pomoc dzieciom i rodzinom w czasach kryzysu.

Dzieci i młodzież poniżej 18 roku życia, mieszkańcy małych miast i wsi oraz rodziny wielodzietne – to oni są najbardziej zagrożeni ubóstwem skrajnym. Ci, którzy do tej pory byli w stanie pozwolić sobie na dodatkową edukację dzieci, sporadyczne wyjazdy bądź wyjście do kina, teraz muszą ograniczyć się do minimum egzystencji, szacowanego na 640 zł miesięcznie na osobę.

Ostatnio otrzymujemy niepokojące informacje od beneficjentów naszych programów. Inflacja wymusiła na wielu rodzinach z małych miast i wsi podjęcie prac dorywczych. Efekt jest taki, że pracują oni przed pracą, po pracy, a także w weekendy. Stoją przed dylematem: obecność w życiu dzieci czy zapewnienie im godnych warunków życia, w tym opieki specjalistycznej. Inna kwestia, że nie zawsze istnieje możliwość dodatkowego zarobku, gdyż takich ofert zwyczajnie nie ma. Kolejnym wyzwaniem jest zapewnienie dzieciom w kryzysie psychicznym, których jest dziś bardzo dużo, specjalistycznej opieki. Szczególnie w małych miejscowościach.

– mówi Anna Choszcz-Sendrowska, Dyrektorka Działu Komunikacji i PR w Stowarzyszeniu SOS Wioski Dziecięce.

Kryzys rodzi kryzys

Przedłużająca się izolacja, podzielona na nieregularne interwały, zaburzyła naturalny proces socjalizacji młodzieży w wieku szkolnym. Dodając do tego problemy finansowe, sytuacja staje się bardzo niepokojąca. Badania przeprowadzone przez badaczy z Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie pokazują, że uczniowie odczuwają obecnie typowe emocje towarzyszące kryzysom: nerwowość, uczucie smutku, trudności ze snem, koncentracją i ogólne zniechęcenie². Wyniki są alarmujące: myśli o śmierci i czynach samobójczych doskwierają uczniom klasy 7 i 8 szkoły podstawowej o 25% częściej niż przed pandemią. Czują się oni też dużo bardziej osamotnieni (30% więcej uczniów) oraz nasiliły się u nich problemy z koncentracją (36% więcej uczniów). Niestety, ma to również przełożenie w statystykach dotyczących zachowań samobójczych. W 2021 roku 1496 dzieci i nastolatków poniżej 18. roku życia podjęło próbę samobójczą. 127 z tych zachowań zakończyło się śmiercią. W porównaniu z poprzednim rokiem liczba prób wzrosła o 77%, śmierci – o 19%³.Zwiększenie zapotrzebowania na pomoc psychologiczną nie przekłada się na łatwiejszy dostęp do takich usług. Przed pandemią dzieci potrzebujących specjalistycznej opieki było około 600 tysięcy. Dziś, gdy liczba ta, jak twierdzą eksperci, jest o wiele większa, w Polsce na jednego psychiatrę przypadać może nawet do 2000 pacjentów. Niewiele ponad połowa szkól zatrudnia psychologa.Również tutaj najbardziej poszkodowani są mieszkańcy wsi i małych miast. Średni koszt prywatnej wizyty u psychiatry wynosi 300 zł, u psychologa 200 zł. W przypadku braku takich środków, należy spodziewać się nawet półrocznego oczekiwania na wizytę u specjalisty NFZ. Dla wielu rodzin jest to sytuacja patowa, która kończy się zaniechaniem poszukiwania rozwiązań.

Jak pomóc?

Tegoroczny powrót do szkoły dla wielu dzieci może być bardzo trudny. Łukasz Łagód, psycholog Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce zauważa, że kluczowe jest zapewnienie uczniom dogodnych warunków do ponownej integracji:

-Odseparowanie młodzieży od kontaktów społecznych, tak ważnych na tym etapie życia, ma ogromny wpływ na ich stan psychiczny. W tym momencie priorytetem jest odbudowanie poczucia przynależności do grupy rówieśniczej, tj. ponowna integracja w szkolnych klasach. Wspólne wyjścia do kina, teatru, wycieczki czy wolontariat powinny być stałym elementem życia szkolnego. Ponadto należy zadbać o właściwą edukację rodziców i uczniów w zakresie radzenia ze stresem, rozumienia i zarządzania emocjami, a także pracy nad wzmocnieniem samooceny. Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w ramach Programu Umacniania Rodziny „SOS Rodzinie” oferuje szeroko zakrojoną pomoc rodzinom i dzieciom w kryzysie. W świetlicach środowiskowych dzieci mogą otrzymać ciepły posiłek oraz opiekę psychologiczną. Dzięki Programowi mają one także możliwość rozwijania swoich pasji, integrowania się, czy wyjazdów na wycieczki. Pracownicy docierają do niewielkich wiosek, odwiedzają rodziny i wspierają je w codziennych wyzwaniach. Dla beneficjentów Programu jest to nieraz jedyna pomoc, którą otrzymują.

Pomóż nam chronić dzieci

Celem kampanii „Pomóż nam chronić dzieci” jest podniesienie tematu profilaktyki rodzin w dobie trwającego kryzysu, a także zachęcenie darczyńców do regularnego wsparcia działań Stowarzyszenia i jego podopiecznych – dzieci opuszczonych, osieroconych, oraz tych z rodzin zagrożonych rozpadem. Kampanię wspierają ambasadorki Stowarzyszenia – Natalia Kukulska, Anna Dereszowska, Katarzyna Zielińska oraz Maria Dębska, które wspólnym głosem apelują o pomoc dla najbardziej potrzebujących dzieci.

Zachęcam Was do długoterminowego wsparcia SOS Wiosek Dziecięcych. To właśnie dzięki niemu jesteśmy w stanie zaplanować odpowiednie działania i zorganizować dzieciom realną pomoc w dłuższej perspektywie. Jest to niezwykle istotne, bo te dzieci, bardzo dotknięte przez los, potrzebują pracy oraz wsparcia wielu osób i instytucji. Tylko takim szerokim kręgiem pomocy można sprawić, że wiatr znowu zacznie dmuchać w ich żagle.

– zachęca Anna Dereszowska, ambasadorka Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce

Aby dowiedzieć się, jak pomóc dzieciom, o których wspomina ambasadorka, wystarczy wysłać SMS o treści „Ola” pod numer 4777 (koszt sms zgodny z cennikiem Twojego operatora). W odpowiedzi na SMS przedstawiciele Stowarzyszenia oddzwonią, aby opowiedzieć o możliwościach wsparcia. W ramach akcji uruchomiona została również specjalna strona www.dziecisos.org, na której można przekazać comiesięczną darowiznę. W podziękowaniu za regularną pomoc każdy darczyńca otrzyma imienny Dyplom Przyjaciela Dzieci.

To właśnie dlatego każdego lata, dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro, dzieci i młodzież, podopieczni SOS Wiosek Dziecięcych spędzają czas na obozach, koloniach czy wyjazdach turystyczno-krajoznawczych. W tym sezonie zorganizowaliśmy wypoczynek dla ponad 200 osób, a uśmiech na ich twarzach wydaje się być najlepszym dowodem, że warto!

Kompleksowa pomoc dla całej rodziny

Zadaniem specjalistów „SOS Rodzinie” jest wspieranie rodziców i opiekunów w pełnieniu ich funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Pomoc kierowana jest głównie do rodzin w trudnej sytuacji życiowej, zamieszkałych w województwie zachodniopomorskim. –Działamy tutaj już od 10 lat. I przyznam, że jest w tym coś wyjątkowego. Niektóre dzieciaki, którym pomagaliśmy kilka lat temu są już dorosłe i mają własne samodzielne rodziny. Myślę, że jest to najwspanialsza nagroda. Widzieć, że praca, którą wykonaliśmy ma tak piękne zakończenia.  ­– mówi Michał Szwiec, Koordynator  Programu „SOS Rodzinie” w Karlinie. I jak dodaje – Głównym celem projektu jest umocnienie rodziny. Pomagamy znaleźć jej zasoby i mocne strony i pracujemy nad tym by nasi beneficjenci uwierzyli w to, że mogą pokonać kryzys. Oferujemy pomoc specjalistów: psychologa, psychoterapeuty, psychiatry dziecięcego i terapeuty uzależnień. Rodziny mają również dostęp do konsultacji prawnika czy dietetyka. Organizujemy też spotkania grupy wsparcia dla kobiet oraz warsztaty dla rodziców wspierające ich w wychowaniu dzieci i sprawowaniu nad nimi opieki. – mówi Michał.  Obecnie w projekcie bierze udział 98 rodzin, w  których wychowuje się 201 dzieci i młodzieży oraz funkcjonuje 194 dorosłych młodych i rodziców. Programy „SOS Rodzinie” działają w Karlinie, Mierzynie, Krukowie, Parsowie, Warninie, Nasutowie oraz Koszalinie. – Są to również wyjątkowe miejsca pracy, które pozwalają na rozwój i podejmowanie ciekawych wyzwań. Chętnie współpracujemy ze specjalistami z różnych dziedzin. – dodaje Michał.

Dziecko w centrum uwagi

Warto podkreślić, że wsparcie oferowane przez Stowarzyszenie jest zawsze dopasowane do indywidualnych potrzeb rodziny, problemy z którymi borykają się dzisiejsze rodziny są bowiem bardzo różne, a kryzys może się zdarzyć w każdej rodzinie. – Współpraca z nami jest dobrowolna. Nigdy niczego nie narzucamy, a plan działania przygotowujemy dopiero po wstępnych rozmowach. Co ważne, pomoc kierujemy również do dzieci. To właśnie ich dobro oraz rozwój są dla nas priorytetowe. –  podkreśla Monika Kraszewska, Koordynator Programu „SOS Rodzinie” w Koszalinie. Dla najmłodszych prowadzone są zajęcia świetlicowe w placówkach wsparcia dziennego. – Obejmują one pomoc w nauce, wsparcie specjalistów, np. logopedy, organizację czasu wolnego w formie zabaw i zajęć sportowych oraz rozwój zainteresowań. W świetlicach dzieci mogą również zjeść ciepły posiłek, a od czasu do czasu organizujemy wyjazdy rodzinne połączone z warsztatami prowadzonymi przez specjalistów. – dodaje Monika. Ważnym elementem wsparcia jest również edukacja rodziców w zakresie wychowania, dostrzegania mocnych stron dzieci oraz uważności na ich problemy.  

Pomoc w czasach pandemii

Działalność Stowarzyszenia jest nieprzerwana. – W trakcie największego lockdownu pracownicy wykonywali pracę zdalną i pomagali poprzez telefon, internet, social media i różnego rodzaju aplikacje do kontaktu video. W tym okresie konsultacje  z rodzicami i dziećmi, np. pomoc dzieciom w lekcjach czy prowadzenie zajęć profilaktycznych odbywały się online. Jednak w sytuacjach najbardziej kryzysowych udzielaliśmy bezpośredniego wsparcia. – komentuje Michał Szwiec. W trakcie pandemii eksperci Stowarzyszenia intensywnie pracowali z rodzinami i szkołami, co zaowocowało niskim stopniem wykluczenia z systemu edukacyjnego.

SOS Wioska Dziecięca w Karlinie

Stowarzyszenie prowadzi również SOS Wioskę Dziecięcą w Karlinie. Jest to osiedle domków jednorodzinnych, gdzie w każdym z domów mieszka ok. 4-6 dzieci wraz z zastępczymi rodzicami SOS. Dzieci odzyskują tam poczucie bezpieczeństwa, zaufania do świata dorosłych i uczą się jak znów być po prostu dziećmi. Bawią się, uczą i chodzą do szkoły ,jak wszystkie inne dzieci. W ramach SOS Wioski Dziecięcej funkcjonują Rodziny SOS, które składają się z mamy SOS lub mamy i taty SOS oraz kilkorga powierzonych ich opiece dzieci, którymi nie mogli opiekować się rodzice biologiczni. Najczęściej wychowują się tutaj liczne rodzeństwa. To Rodzice SOS dbają o ich wychowanie, zdrowie i edukację. Każde dziecko w Rodzinie SOS jest otoczone miłością i dorasta w poczuciu bezpieczeństwa. Dzieci otrzymują również wsparcie specjalistyczne oraz mają możliwość rozwijania swoich pasji i zainteresowań.

Główne źródła finansowania od darczyńców wspierających regularnie funkcjonowanie Programu „ SOS Rodzinie w Koszalinie:

– Fundacja Drzewo i Jutro – od 5 lat

– dotacje od partnerów biznesowych

– Regionalny Program Operacyjny – dotacja w ramach projektu pt.: „Pomocna dłoń – kompleksowy program wsparcia dziecka i rodziny”, RPO WZ na lata 2014-2020 w Osi Priorytetowej RPZP.07.00.00 Włączenie społeczne, działanie RPZP.07.06.00; Wsparcie rozwoju usług społecznych świadczonych w interesie ogólnym, czas trwania projektu: 01.11.2020 – 30.06.2023

– środki z kampanii 1 % od podatku

– dotacje Urzędu Miejskiego w Koszalinie na realizację zadania publicznego „Prowadzenie Specjalistycznej Placówki Wsparcia Dziennego w Koszalinie wraz ze wsparciem dla rodziców/opiekunów w ramach Programu umacniania Rodziny”

***

Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce od ponad 36 lat pomaga dzieciom pozbawionym opieki rodziców oraz tym z rodzin w trudnej sytuacji życiowej. Obecnie ma pod opieką 1566 potrzebujących dzieci. Jest częścią międzynarodowej organizacji SOS Children’s Villages, obecnej w 136 krajach świata.

Stowarzyszenie prowadzi 4 SOS Wioski Dziecięce, gdzie opuszczone i osierocone dzieci znajdują troskliwy dom i opiekę. Równolegle do opieki zastępczej, rozwijane są również działania profilaktyczne, w ramach Programu „SOS Rodzinie”, którego celem jest ochrona dzieci przed utratą opieki i zapewnienie im kompleksowego wsparcia.

SOS Wioski Dziecięce w Polsce pomagają również dzieciom w Zimbabwe i Kamerunie. Do głównych działań należą, m.in. budowa studni oraz sanitariatów, promocja higieny (HIV/AIDS, COVID-19), program dożywiania, edukacja, wsparcie działalności gospodarczej rodzin i społeczności czy promocja praw kobiet. Z pomocy Stowarzyszenia na terenie Zimbabwe i Kamerunu skorzystało już 5 000 rodzin.

Całe rodziny – dzieci, młodzież i dorośli  – są objęci pomocą wychowawców, asystentów rodziny, psychologa, pracownika socjalnego. Nasi wychowawcy prowadzą z dziećmi i młodzieżą zajęcia edukacyjne i ogólnorozwojowe w świetlicy. Organizujemy dla najmłodszych wyjścia i wycieczki rozwijające ich wyobraźnie, poszerzające ich horyzonty.

Psychologowie SOS prowadzą zajęcia indywidualne i grupowe z dziećmi i dorosłymi, w wyniku czego część dorosłych decyduje się na wielkie zmiany w swoim życiu znaczące dla całej rodziny. Często to podjęcie terapii czy znalezienie stałej pracy. Asystenci i pracownicy socjalni reagują na bieżące potrzeby i wyzwania – spotkania z rodzinami odbywają się w domach lub w naszych świetlicach SOS. Rodzice i opiekunowie biorą udział w warsztatach umiejętności wychowawczych, w wyjazdach rodzinnych. Kolejne rodziny po udziale w programie usamodzielniają się zapewniając bezpieczeństwo i warunki do rozwoju swoim dzieciom. Dzieci odzyskują zaufanie do dorosłych opiekunów.

Cieszymy się, że dzięki pomocy darczyńcy ta regularna pomoc realnie wspiera rodziców i dzieciaki, aby mogli pozostać razem!

Kids Zone – gdzie najmłodsi mogli bawić się pod okiem animatora;

Sports Zone – dla tych, którym wciąż mało ruchu;

Art Zone – gdzie można było dać upust fantazji;

Eco Zone – bo warto uczyć dzieci, a dorosłym przypominać o tym, że ekologia jest ważna;

Chillout Zone – dla złapania oddechu

EPAM- dziękujemy że pomagacie dzieciom i młodzieży. Wsparcie Partnerów jest dla nas niezwykle ważne.

RODZINY ZASTĘPCZE Z UKRAINY WCIĄŻ W POTRZEBIE – SOS WIOSKI DZIECIĘCE URUCHAMIAJĄ PROGRAM WSPARCIA FINANSOWEGO.

Polacy w obliczu wojny, szczególnie podczas pierwszych tygodni trwania konfliktu, okazali wielkie serce wobec sąsiadów z Ukrainy, jednak pomoc wciąż jest bardzo potrzebna. Wśród uchodźców znajdują się również wielodzietne rodziny zastępcze, w których przed wybuchem wojny żyło 64 tysiące dzieci. Wiele z nich żyje teraz w Polsce i jest realnie zagrożonych ubóstwem. Aby temu zapobiec, Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce wdraża specjalny program doraźnej pomocy finansowej.

W ramach działań wspierających ukraińskie rodziny zastępcze, już w czerwcu br. pierwsze 356 osób otrzymało kupony podarunkowe Sodexo o wartości nominalnej 450 złotych na osobę. Beneficjentami programu są rodziny zastępcze z dziećmi ewakuowane z Ukrainy od 24.02.2022 roku, w tym rodziny z dziećmi z niepełnosprawnością i specjalnymi potrzebami zdrowotnymi oraz młode samotne mamy w trudnej sytuacji materialnej. Kupony będą wydawane comiesięcznie, przez najbliższe 3 miesiące.

„Rodziny z pieczy zastępczej, które trafiły do nas po wybuchu wojny, są w bardzo trudnej sytuacji. Nie mówię tu tylko o dramacie dziejącym się w ich kraju, lecz również o przystosowaniu się do życia w obcej przestrzeni, rynku pracy. Nieznajomość języka, problemy z orientacją, wreszcie – konieczność opieki nad dziećmi, których nieraz jest cała gromadka: dziesięcioro czy nawet piętnaścioro w różnym wieku. Trzeba pamiętać też, że są to dzieci, dla których obecna sytuacja jest jedynie kolejną traumą i bagażem trudnych doświadczeń.” – mówi Anna Choszcz-Sendrowska Dyrektorka PR i Komunikacji ze Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce.

Obecnie w SOS Wioskach Dziecięcych w Polsce mieszkają 164 osoby z Ukrainy, wśród których 123 to dzieci. Są to głownie rodziny zastępcze i dzieci ewakuowane z domu dziecka w Kijowie, wraz ze swoimi opiekunami. Stowarzyszenie wspiera także ponad 200 osób z ukraińskiej pieczy zastępczej, a 120 rodzin otrzymało pomoc w relokacjach za granicę lub w znalezieniu mieszkania w Polsce, opieki specjalistycznej czy zapisach do polskich szkół.

W pierwszej kolejności wsparcie finansowe otrzymają rodziny z dziećmi, będące pod opieką 3 organizacji należących do Koalicji na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej: Fundacji Dialog z Białegostoku (łącznie 186 osób, w tym 120 dzieci), Stowarzyszenia Jedno Serce z Podlasia (102 osoby, w tym 70 dzieci) oraz Fundacji Przystanek Rodzina z Wrocławia (68 osób, w tym 52 dzieci), której jednym z beneficjentów jest rodzina pana Vitaljia.

Samotny, zastępczy ojciec piątki dzieci

Pan Vitalji, z zawodu taksówkarz z obwodu Dniepropietrowskiego, przez 10 lat pomagał żonie w prowadzeniu Rodzinnego Domu Dziecka. Dwa lata temu spotkała go ogromna tragedia – żona pana Vitaljia zmarła na Covid-19, przez co cały ciężar opieki nad piątką dzieci spadł na niego. Mierząc się z żałobą i ogromem odpowiedzialności, dzielnie dążył do zapewnienia swoim podopiecznym możliwie najlepszych warunków do życia.Niestety 24 lutego, kiedy rozpoczęły się działania zbrojne na Ukrainie świat Pana Vitalija i jego rodziny znów rozpadł się na kawałki. W pierwszych dniach wojny rodzina pozostała w swoim miejscu zamieszkania, jednak z czasem sytuacja stawała się coraz bardziej niebezpieczna i rodzina musiała ewakuować się do podwrocławskiego Rzeplina:

„Kilka lat temu przez krótki czas pracowałem w Polsce. Chwilę po wybuchu wojny zadzwonił do mnie mój były pracodawca z tamtego okresu, proponując schronienie na czas konfliktu. Na początku nie przyjąłem propozycji, jednak w marcu, gdy wojska rosyjskie zaczęły się zbliżać, zdecydowaliśmy się na ucieczkę. Przez dwa dni przejechaliśmy około 1500 km. Najbardziej stresującym etapem było przejście przez granicę. Przez 2 godziny próbowałem wytłumaczyć Straży Granicznej, dlaczego jako ojciec jestem sam i dlaczego każde z moich dzieci ma inne nazwisko. W końcu, po kilku telefonach i rozmowach z tłumaczem udało się nam przekroczyć granicę i dotrzeć do Rzeplina. ” – opowiada o szczegółach swojej emigracji pan Vitalji.

Opieka nad podopiecznymi, zapewnienie im bezpieczeństwa psychicznego i materialnego w obcym kraju – to tylko niektóre z wyzwań, przed którymi nagle stanął. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze wielka tęsknota za domem. W takich warunkach zapewnienie stałego dochodu, pokrywającego wszystkie najważniejsze potrzeby, staje się praktycznie niemożliwe. Wsparcie finansowe w postaci specjalnych voucherów pozwoli rodzinom pokryć podstawowe potrzeby i pomoże w zorganizowaniu życia w nowej rzeczywistości.

Program dystrybucji bonów podarunkowych

Vouchery umożliwią zakup niezbędnych produktów z szerokiego asortymentu w ponad 60 tys. sklepów i punktów handlowo-usługowych w całej Polsce. Wartość pierwszej transzy kuponów wynosi 540 tysięcy złotych. Dalszy etap programu zakłada poszerzenie grona beneficjentów o kolejne rodziny w potrzebie.

„Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce dąży do możliwie najbardziej kompleksowej pomocy rodzinom poszkodowanym przez wojnę. Wiemy, że oprócz dachu nad głową należy zapewnić im poczucie bezpieczeństwa. Program wydawania kuponów Sodexo, mimo że nie przywróci ofiarom pełnego spokoju, może doraźnie zaspokoić najważniejsze potrzeby – w tym przypadku materialne. Być spokojnym o to, że dzieci będą mogły zjeść zdrowy posiłek, wybrać zabawkę czy ulubione ubranko – to naprawdę ważne, zwłaszcza w tak trudnym czasie.” – mówi Tomasz Wodzyński, Koordynator Projektu ds. pomocy humanitarnej Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce w Polsce.

W celu uzyskania więcej informacji na temat programu i zasad kwalifikacji, zachęcamy do kontaktu mailowego pod adres: info@sos-wd.org.

Szersza perspektywa – co dalej?

Niestety wiele rodzin wciąż mieszka w ośrodkach wypoczynkowych i innych miejscach pobytu tymczasowego. Nie wiadomo, ile jeszcze będzie trwał koszmar wojny za wschodnią granicą. W obliczu takiej sytuacji niezbędne jest patrzenie na sprawę w perspektywie długookresowej. Z tego względu w lipcu SOS Wioski Dziecięce otworzą pierwszy dom dla dzieci z ukraińskiej pieczy zastępczej w Lublinie.

W planach jest także otwarcie centrum specjalistycznego pod Warszawą, gdzie dzieci będą mogły przyjeżdżać na turnusy rehabilitacyjne, podczas których będą leczone m.in. traumy wojenne. Będzie to początek budowy sieci Centrów Specjalistycznych SOS, w których dzieci z pieczy zastępczej otrzymają specjalistyczne wsparcie. Podobna placówka funkcjonuje już od 2019 roku w Wiosce SOS w Kraśniku. Dzieci, w tym podopieczni Stowarzyszenia z Ukrainy, którzy borykają z różnego rodzaju trudnościami (głównie zaburzeniami neurorozwojowymi), otrzymują tam bezpłatną, kompleksową pomoc. Centra SOS zapewnią pierwszą pomoc psychologiczną dla dzieci, terapie dla osób z rozwiniętym zespołem stresu pourazowego i doświadczeniem traumy rozwojowej, rehabilitacje oraz zajęcia ruchowe, a także szkolenia czy grupy wsparcia dla dorosłych opiekunów. Obecnie Stowarzyszenie szuka lokali dla utworzenia Centrów SOS w Warszawie, Krakowie i Koszalinie.

Budowa sieci Centrów Specjalistycznych SOS i program dystrybucji bonów są kolejnymi etapami wsparcia ukraińskich rodzin. Program voucherów wzorowany jest na krótkookresowym schemacie pomocy materialnej w kryzysach humanitarnych realizowanym m.in. przez UNHCR i inne duże organizacje międzynarodowe, zaś program tworzenia Centrów SOS jest autorskim projektem Stowarzyszenia, bazującym na doświadczeniu i zasobach organizacji.***

Skrajnym ubóstwem zagrożone są także osoby w gospodarstwach utrzymujących się z rolnictwa i ze świadczeń społecznych (poza emeryturami), a także osoby z niepełnosprawnościami. Wydatkami niższymi od granicy ubóstwa skrajnego częściej od mieszkańców miast odznaczali się mieszkańcy wsi. Stopa ubóstwa skrajnego na wsi osiągnęła w 2021 r. poziom 8%. W miastach wskaźnik ten był czterokrotnie mniejszy i wyniósł 2%.

– SOS Wioski Dziecięce starają się docierać do dzieci i rodzin głównie z obszarów wiejskich, gdzie często nie ma nawet zasięgu telefonów, internetu czy komunikacji do najbliższego miasta. Nasi pracownicy socjalni odwiedzają rodziny, pomagają w planowaniu budżetu czy po prostu wspierają w codziennych wyzwaniach. Tworzymy też grupy wsparcia dla rodziców i ułatwiamy im kontakt z pracodawcami. Staramy się organizować darmowe szkolenia z różnych dziedzin, m.in. doradztwo psychologiczno-pedagogiczne, pomoc prawną czy zdrowotną. – mówi Łukasz Łagód, Doradca ds. Programu Umacniania Rodziny „SOS Rodzinie”.

Według najświeższych danych ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły o 15,6% w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku, a w stosunku do poprzedniego miesiąca wzrosły o 1,5%.[2] – Jeszcze rok temu, nasi beneficjenci byli w stanie coś zaoszczędzić. Obecnie nawet zwykłe wyjście z dziećmi na lody staje się wyzwaniem. Rodziny nie wyjeżdżają na wakacje. Obserwujemy, że dzieci chętniej jedzą posiłki w naszych świetlicach. Wcześniej często przynosiły coś własnego. – komentuje Katarzyna Chromińska, koordynatorka Programu „SOS Rodzinie” w Siedlcach.

Pomóż nam chronić dzieci

Celem kampanii „Pomóż nam chronić dzieci” jest podniesienie tematu profilaktyki rodzin w dobie trwającego kryzysu, a także zachęcenie darczyńców do regularnego wsparcia działań Stowarzyszenia i jego podopiecznych – dzieci opuszczonych, osieroconych, oraz tych z rodzin zagrożonych rozpadem. Kampanię wspierają ambasadorki Stowarzyszenia – Natalia Kukulska, Anna Dereszowska, Katarzyna Zielińska oraz Maria Dębska, które wspólnym głosem apelują o pomoc dla najbardziej potrzebujących dzieci. Bohaterką spotu jest 10-letnia Ola, która po śmierci rodziców trafiła pod opiekę dziadka. Odkąd zachorował i stracił możliwość pracy, oboje żyją w skrajnym ubóstwie. Dzisiaj, w dobie pogłębiającego się kryzysu finansowego i rosnących cen, ich sytuacja jest trudniejsza niż kiedykolwiek.

Jak pomóc?

Aby dowiedzieć się, jak pomóc dzieciom, takim jak Ola wystarczy wysłać SMS o treści „Ola” pod numer 4777 (koszt sms zgodny z cennikiem twojego operatora). W odpowiedzi na SMS pracownicy Stowarzyszenia oddzwonią, aby opowiedzieć o możliwościach wsparcia. W ramach akcji uruchomiona została również specjalna strona www.dziecisos.org, na której można przekazać comiesięczną darowiznę. W podziękowaniu za regularną pomoc każdy darczyńca otrzyma imienny Dyplom Przyjaciela Dzieci.

***

Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce od ponad 37 lat pomaga dzieciom pozbawionym opieki rodziców oraz tym z rodzin w trudnej sytuacji życiowej. W 2021 roku Stowarzyszenie pomogło 1815 potrzebującym dzieciom. Jest częścią międzynarodowej organizacji SOS Children’s Villages, obecnej w 136 krajach świata.

Stowarzyszenie prowadzi 4 SOS Wioski Dziecięce, gdzie opuszczone i osierocone dzieci znajdują troskliwy dom i opiekę. Równolegle do opieki zastępczej, rozwijane są również działania profilaktyczne, w ramach Programu „SOS Rodzinie”, którego celem jest ochrona dzieci przed utratą opieki i zapewnienie rodzinom kompleksowego wsparcia, w tym pomocy psychologicznej i terapeutycznej.

[1] Dane GUS https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/zasieg-ubostwa-ekonomicznego-w-polsce-w-2021-roku,14,9.html

[2] Dane GUS https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/wskazniki-cen/szybki-szacunek-wskaznika-cen-towarow-i-uslug-konsumpcyjnych-w-czerwcu-2022-roku,8,70.html